Rozporządzenie nieruchomością na rzecz bliskiej osobie to jedna z najczęstszych decyzji majątkowych w rodzinie. Często wybór sprowadza się do dwóch rozwiązań: umowy darowizny albo umowy dożywocia. W praktyce rozwiązania te różnią się zarówno skutkami prawnymi, jak i poziomem bezpieczeństwa dla stron.
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz drugiej osoby kosztem swego majątku. Jest to umowa jednostronna zobowiązująca co oznacza, że darczyńca oddaje nieruchomość bez oczekiwania świadczenia wzajemnego. W praktyce, umowa ta zawierana jest najczęściej między osobami bliskimi, które łączą silne więzi rodzinne i emocjonalne.
W odróżnieniu od umowy darowizny, umowa dożywocia ma charakter wzajemny – przeniesienie własności nieruchomości następuje w zamian za zapewnienie dożywotniej opieki. W praktyce na umowę dożywocia najczęściej decydują się osoby, dla których kluczowe znaczenie ma poczucie bezpieczeństwa i zagwarantowanie opieki na przyszłość, są to najczęściej osoby starsze i samotne.
Umowa dożywocia a umowa darowizny – konsekwencje prawne
Umowa dożywocia i darowizny, choć obie prowadzą do przeniesienia własności nieruchomości, wywołują odmienne konsekwencje prawne. Przy darowiźnie wartość darowanej nieruchomości dolicza się do masy spadkowej, co w konsekwencji oznacza, że może stać się podstawą roszczeń o zachowek ze strony pominiętych spadkobierców.
Umowa dożywocia jest natomiast umową wzajemną – przeniesienie własności następuje w zamian za dożywotnie utrzymanie i opiekę. W rezultacie nieruchomość nie wchodzi w skład masy spadkowej ani nie jest uwzględniana przy obliczaniu zachowku, co skutecznie chroni przed ewentualnymi roszczeniami ze strony pominiętych spadkobierców.
Podsumowując
Umowa darowizny i dożywocia niosą ze sobą odmienne skutki prawne. Darowizna w dużej mierze opiera się na istniejących relacjach rodzinnych i wzajemnym zaufaniu pomiędzy stronami. Dokonana za życia może jednak prowadzić do sporów rodzinnych i roszczeń o zachowek po śmierci darczyńcy. Umowa dożywocia zaś skutecznie eliminuje ten problem, ponieważ jest traktowana jako odpłatna, a nie nieodpłatna czynność prawna, co stanowi niejako uniknięcie roszczenia o zachowek. Jednakże jako, że ma charakter zobowiązujący wiąże się z konkretnym obowiązkiem zapewnienia dożywotniego utrzymania i opieki wobec dożywotnika (zbywcy nieruchomości).
Ważne, jest aby pamiętać, że wybór uzależniony jest od konkretnej sytuacji rodzinnej oraz oczekiwań stron, dlatego przed podjęciem decyzji warto skonsultować się z radcą prawnym, który oceni Twoją sytuację i przedstawi skutki prawne danego rozwiązania.
Jeśli zainteresował Państwa opisany wyżej temat, zapraszam do kontaktu.